İçeriğe geç
22 Kasım 2026 ENG @etrefinans

F/K Oranı (P/E) Nedir? Formülü ve Doğru Yorumu

F/K oranı, bir şirketin piyasa değerinin son on iki aylık ana ortaklık net kârına bölünmesiyle bulunan ve hissenin kârının kaç katından işlem gördüğünü gösteren değerleme çarpanıdır.


Yaygın yanılgı

Düşük F/K oranına sahip her hissenin ucuz olduğu düşünülür. Oysa tek seferlik varlık satışı, ertelenmiş vergi geliri veya enflasyon muhasebesi kazancıyla geçici olarak şişen kârlar F/K oranını yapay biçimde düşük gösterebilir.

Örnek hesap

Enerya Enerji 18 Kasım 2026 kapanışı ve 2026/9 verileri Hisse fiyatı = 14,65 TL ve pay sayısı = 9,00 milyar Piyasa değeri = 131,85 milyar TL İlk dokuz ay net kârı = 6,05 milyar TL (F/K için tek başına kullanılmaz) Son on iki ay net kârı = 6,24 milyar TL F/K oranı = 131,85 / 6,24 = 21,12 kat

F/K oranı (Fiyat / Kazanç oranı), bir şirketin borsadaki piyasa değerinin son on iki aylık ana ortaklık net kârına bölünmesiyle hesaplanan en yaygın hisse değerleme çarpanıdır. Uluslararası piyasalarda P/E adıyla kullanılır. Yatırımcının şirketin her bir liralık yıllık net kârı için piyasada kaç lira ödediğini gösterir.

F/K oranı nasıl hesaplanır?

Hesaplama şirket toplamı üzerinden ya da tek bir hisse senedi üzerinden yapılabilir ve her iki yol da matematiksel olarak aynı sonucu verir.

F/K oranı = Piyasa değeri / Son 12 aylık ana ortaklık net kârı

F/K oranı = Hisse fiyatı / Hisse başına son 12 ay net kâr

Burada en sık gözden kaçan kural, paydada her zaman tam on iki aylık (yıllıklandırılmış kaydırılmış) kârın kullanılması gereğidir. Ara dönem bilançoları yıl başından itibaren kümülatif açıklandığı için üçüncü çeyrek gelir tablosu yalnızca dokuz aylık kârı gösterir. Piyasa değeri şirketin tam yıllık kazanç gücünü fiyatlarken paydaya dokuz aylık kâr koymak yılın son çeyreğini dışarıda bırakır ve F/K oranını olduğundan yüksek çıkarır.

Dokuz aylık kârı basitçe orantılayarak on iki aya genişletmek de sağlıklı değildir. Doğal gaz dağıtımı, turizm, tarım veya perakende gibi mevsimsel sektörlerde çeyreklerin ağırlığı eşit olmaz. Bu yüzden doğru yöntem, cari yılın ilk dokuz aylık kârına geçen yılın son çeyreğinin kârını ekleyerek gerçek son on iki aylık kazancı kurmaktır. Konsolide tablolarda ise toplam dönem kârı değil, hisse sahiplerine ait olan ana ortaklık net kârı esas alınır.

F/K oranı nasıl yorumlanır?

F/K oranı yüksek olan bir hisse, piyasanın gelecekte hızlı kâr büyümesi beklediğini ya da cari kârın geçici olarak baskılandığını gösterebilir. Tersine düşük bir F/K oranı her zaman ucuzluk anlamına gelmez. Piyasa, kârlılığın sürdürülemez olduğunu, sektörün daralacağını veya yüksek borç yükünün risk yarattığını fiyatlıyorsa çarpan düşük kalabilir.

Bu nedenle F/K hiçbir zaman tek başına bir alım ya da satım ölçütü olarak okunmaz. Oranı anlamlı kılmak için şirketin kendi geçmiş ortalamasıyla, aynı sektördeki benzer şirketlerle, kâr büyüme hızıyla ve nakit üretim gücüyle birlikte değerlendirmek gerekir. Ayrıca zarar eden şirketlerde net kâr eksi olduğundan F/K oranı anlamını yitirir.

F/K oranının bir diğer sınırı borç yapısını doğrudan göstermemesidir. Aynı F/K oranında işlem gören iki şirketten biri yüksek net nakde, diğeri ağır finansal borca sahip olabilir. Bu farkı görmek için F/K oranı mutlaka FD/FAVÖK ve serbest nakit getirisi ile desteklenir. Değerleme ölçütlerini genel finansal tabloyla nasıl bir arada okuduğumuzu Etre Skoru yöntemi sayfasında inceleyebilirsiniz.

Gerçek bir örnek

Son on iki aylık kâr kullanımının neden gerekli olduğunu ENERY 2026/9 bilanço analizi verileri üzerinden görebiliriz. Enerya Enerji hissesi Kasım ayında 14,65 TL kapanış fiyatı ve 9,00 milyar adet pay üzerinden 131,85 milyar TL piyasa değerine ulaştı.

Şirketin yılın ilk dokuz ayındaki ana ortaklık net kârı 6,05 milyar TL oldu. Ancak doğal gaz dağıtım işi kış aylarına duyarlı olduğu için bu dokuz aylık rakam tek başına F/K hesabında kullanılmaz. Önceki yılın son çeyreği enflasyon düzeltmesiyle eklendiğinde veri paketindeki son on iki aylık ana ortaklık net kârı 6,24 milyar TL olarak hesaplandı.

Piyasa değeri olan 131,85 milyar TL, bu son on iki aylık kâra bölündüğünde F/K oranı 21,12 kat çıktı. Paydaya yalnızca dokuz aylık kâr konsaydı son çeyrek kazancı eksik kalacağı için çarpan yapay biçimde daha yüksek görünecekti.

Aynı örnek kâr kalitesi kontrolünün önemini de ortaya koyuyor. İlk dokuz ayda gelir tablosuna yazılan 3,81 milyar TL tutarındaki nakit dışı ertelenmiş vergi geliri net kârı belirgin biçimde büyüttü. Dolayısıyla 21,12 kat seviyesini okurken net kârın ne kadarının tekrarlanabilir faaliyetlerden ve gerçek nakit akışından geldiğini ayrıca sınamak gerekir.

Türkiye’de nelere dikkat etmeli

Enflasyon muhasebesi altında son on iki aylık net kârı kurarken farklı tarihli KAP raporlarındaki rakamlar doğrudan toplanıp çıkarılamaz. Geçmiş yılın yıl sonu ve dokuz aylık verileri farklı satın alma güçlerinde yayımlandığı için cari rapor tarihine taşınmadan yapılan hesaplamalar F/K oranını saptırır. Cari raporun aynı satın alma gücüne getirilmiş karşılaştırmalı sütununu kullanmak ve geçen yılın tam yılını endeks katsayısıyla güncellemek gerekir.

Borsa İstanbul şirketlerinin net kârı son dönemlerde tek seferlik ertelenmiş vergi gelirleri, yeniden değerleme artışları ve net parasal pozisyon kazançlarıyla keskin biçimde dalgalanabilmektedir. Bu nakit dışı kalemler net kârı bir yıl yüksek gösterip F/K oranını aşağı çekebilir. Tek seferlik gelir çıkarıldığında kâr hızla küçülüyorsa düşük F/K gerçek bir iskonto sunmaz.

Yüksek enflasyon ve yüksek faiz ortamında F/K oranlarını geçmiş düşük faiz yıllarının ortalamalarıyla ya da gelişmiş ülke borsalarıyla doğrudan kıyaslamak da yanıltıcıdır. Risksiz getiri oranının yükseldiği dönemlerde piyasalar gelecekteki kârlara daha düşük çarpan öder.

Sık yapılan hatalar

F/K oranı pratikte kolay hesaplandığı için birkaç yaygın hata sık tekrarlanır.

  • Dokuz aylık veya altı aylık kârla F/K hesaplamak — Eksik çeyrekler paydayı küçültür ve hisseyi olduğundan pahalı gösterir.
  • Toplam dönem kârını kullanmak — Konsolide bilançolarda kontrol gücü olmayan paylara düşen kârı çıkarmamak F/K oranını olduğundan düşük gösterir.
  • Tek seferlik kârları ayıklamamak — Varlık satışı veya ertelenmiş vergi geliriyle şişen net kâr geçici bir ucuzluk yanılsaması yaratır.
  • Farklı sektörleri aynı eşikle yargılamak — Yüksek sermaye yoğun ve döngüsel bir sanayi şirketi ile öngörülebilir büyüme üreten bir teknoloji şirketinin F/K aralığı aynı olmaz.

İlgili terimler

  • Adil Değer — F/K gibi piyasa çarpanlarının şirketin içsel değerine kıyasla ucuzluk veya pahalılık yorumuna zemin hazırlar.
  • FAVÖK — Borç ve vergi etkisinden arındırılmış operasyonel kâr üzerinden FD/FAVÖK çarpanıyla F/K okumasını tamamlar.
  • Serbest Nakit Akışı — F/K paydasındaki net kârın ne kadarının gerçek nakde dönüştüğünü test etmek için birlikte incelenir.
  • Enflasyon Muhasebesi (TMS 29) — Türkiye’de son on iki aylık net kârın neden alım gücü düzeltmesiyle kurulması gerektiğini açıklar.
  • Ana Ortaklık — Konsolide gelir tablosunda F/K hesabına giren ana ortaklık net kârı satırının kapsamını tanımlar.

Bu terimin geçtiği analizler

Yorumlar

Soru, düzeltme ve karşı okuma için burası. İlk yorumunuz onaydan geçer.

Yorum yazın

Yorumlar yatırım tavsiyesi değildir ve site adına bağlayıcı değildir. E-posta adresiniz yayınlanmaz.

En çok iki bağlantı ekleyebilirsiniz.

Yayınlanmaz. Yalnız yorumunuzu eşleştirmek için saklanır.

Sözlük dizinine dön →