Türk Sanayisinde Oksijen Çadırı Söküldü: İhracat Efsanesinin Arkasındaki Acı Gerçek

Ekrana baktığınızda dolar kurunun 46,11 TL sınırında dolaştığını görüyorsunuz. Sokaktaki herhangi birine bu rakamı sorduğunuzda alacağınız cevap bellidir: “Paramız pul oldu.”

Ancak yönünüzü değiştirip İstanbul Sanayi Odası veya ihracatçı birliklerinin koridorlarına girerseniz, tamamen zıt ve histerik bir feryat duyarsınız. Patronlar kurun çok düşük kaldığını, rekabet edemediklerini ve acilen devalüasyon yapılması gerektiğini haykırıyor.

Aynı 46 liralık kur, nasıl oluyor da sokaktaki vatandaşı fakirleştirirken, devasa sanayi şirketlerini batma noktasına getiriyor?

Çünkü işin aslı şu: Borsa İstanbul yatırımcısının yıllardır inandığı “Türkiye’nin muazzam bir ihracat gücü var” hikayesi, kusursuz bir illüzyondu. Küresel pazarlara sattığımız şey inovasyon, teknoloji veya üstün mühendislik zekası değildi. Biz sadece yoksullaşan işçimizin emeğini ve bilerek değersizleştirilen paramızı satıyorduk.

Türk sanayisi yıllardır, devletin ucuz kredi ve değersiz lira ile pompaladığı yapay bir oksijen çadırının içinde nefes alıyordu.

Bugün o çadırın fişi çekildi.

Benim temel görüşüm şudur: Sular çekilip para gerçek maliyetine ulaştığında, iş modelini sadece “Çin’den daha ucuz fason dikmek” üzerine kuran şirketlerin hayatta kalma şansı matematiksel olarak sıfıra inmiştir. Bu yaşananlar bir kriz değil, acımasız ama zorunlu bir normalleşmedir. Bu yazıda, sanayi şirketlerinin bilançolarında patlayan o sessiz bombanın mekanizmasını ve portföyünüzü bu enkazdan nasıl koruyacağınızı verilerle masaya yatıracağız.

TL’nin Reel Değerlenmesi İhracatı Nasıl Etkiler?

TL’nin reel değerlenmesi, yurt içi enflasyonun döviz kurları üzerindeki artıştan daha yüksek olması durumunda Türk Lirası’nın fiilen pahalı hale gelmesi demektir. Bu süreçte üretim maliyetleri döviz bazında şişen ihracatçı, uluslararası pazarlarda fiyat belirleme gücü yoksa anında sipariş kaybeder. Şirketlerin kâr marjları daralır ve düşük katma değerli fason ürünleri satmak imkansızlaşır.

Konuyu finansal okuryazarlığı yeni gelişenler için biraz daha açalım. Ekonomistlerin bir ülkenin parasının dış ticaretteki asıl gücünü ölçmek için kullandığı termometre, Reel Efektif Döviz Kuru (REDK) endeksidir. Nominal kur, yani döviz bürosunun tabelasında yazan 46,11 TL rakamı tek başına hiçbir şey ifade etmez.

Asıl mesele, ticaret yaptığınız ülkelerin enflasyonu ile sizin enflasyonunuz arasındaki farktır. Eğer sizin içerideki işçilik, elektrik ve hammadde maliyetleriniz bir yılda %60 artarken, dolar kuru sadece %30 artıyorsa, sizin ürettiğiniz mal yabancı alıcı için giderek “pahalı” hale geliyor demektir.

İşte bu noktada illüzyon paramparça olur.

Yabancı müşteri tabeladaki doların 46 lira olmasına bakmaz. Kendi cebinden çıkacak dolar miktarına bakar. Düne kadar 10 dolara aldığı Türk tişörtü, kurun enflasyona yenilmesi yüzünden bugün 14 dolara çıkmıştır. Üstelik tişörtün kalitesinde veya markasında hiçbir değişiklik yoktur.

Bunu anlamak bugün her zamankinden daha kritik. Çünkü borsa yatırımcısı, ihracat yapan her şirketi otomatik olarak “döviz zengini” ve “kriz savar” zannetme yanılgısına düşüyor. Oysa reel değerlenen bir para birimi, katma değeri olmayan ihracatçının bilançosunu bir kara delik gibi yutar.

Verimlilik Artışı Olmadan İhracat Nasıl Artar?

Verimlilik artışı olmadan ihracat, yalnızca yerel para biriminin kasıtlı olarak değersizleştirilmesi ve işgücü maliyetlerinin küresel rakiplerin altına çekilmesiyle artırılabilir. Şirketler teknolojiye veya otomasyona yatırım yapmak yerine, kur şoklarından doğan yapay fiyat avantajını kullanarak satış hacmini korumaya çalışır. Ancak bu model kalıcı refah yaratmaz.

Peki, Türkiye’yi bugün bu çıkmaza sokan zehirli mekanizma geçmişte nasıl çalıştı? Gelin, bir tekstil fabrikasının içine sızalım ve süreci adım adım izleyelim.

2021 ile 2023 yılları arasında bu fabrikanın başındaki yöneticilerin gerçek anlamda işletmecilik yapmasına, süreç optimize etmesine gerek yoktu. İhtiyaçları olan tek şey, oksijen çadırının içindeki o bedava havayı ciğerlerine çekmekti. Bankadan %15 faizle devasa ticari krediler çektiler. O dönem enflasyon %70’lere koşuyordu. Çektikleri kredi, daha kasaya girdiği gün reel olarak eridi.

Aynı anda ekonomi yönetimi, “rekabetçi kur” sloganıyla doların ipini bıraktı.

Şirket pamuğu aldı, fason tişörtü dikti ve Avrupa’ya sattı. Avrupalı müşteri için o tişörtün euro fiyatı aynıydı, hatta komik derecede ucuzdu. Ancak o euro Türkiye’ye girip TL’ye çevrildiğinde, şirketin bilançosuna devasa bir “kur farkı kârı” yazıldı.

Şimdi can alıcı soruyu soralım: Şirket bu astronomik kârla ne yaptı?

Teknolojisini mi yeniledi? Yapay zeka entegrasyonu mu kurdu? Kendi global markasını mı yarattı? Hayır. Çoğunlukla aynı verimsiz makinelerden yüz tane daha aldılar, lüks plazalar diktiler veya gayrimenkul topladılar. Verimlilik artmamıştı, sadece para illüzyonu büyümüştü.

2026 yılına geldiğimizde o mekanizma tamamen tersine döndü. Kredi faizleri artık %50’nin üzerinde. Dolar kuru 46 TL civarında dengelenmiş durumda. İçerideki asgari ücret, enerji ve lojistik maliyeti ise her ay artmaya devam ediyor.

Sanayici, Avrupa’daki müşterisine dönüp “Benim elektrik ve işçi maliyetim arttı, bu tişörtü sana artık %20 daha pahalıya satacağım” diyemiyor. Çünkü tişörtün üzerinde vazgeçilmez bir marka yok. Fiyat belirleme gücü (pricing power) sıfır. Avrupalı alıcı telefonu yüzüne kapatıp siparişi anında Mısır’a veya Bangladeş’e kaydırıyor. Ortada dımdızlak kalan sanayici ise, dönmeyen çarkı yağlamak için tefeci faiziyle faktoring şirketlerinin kapısında yatıyor.

Üç Kanca: Makro Verilerin İtirafı

Teoriyi bir kenara bırakıp internetin derinliklerinden teyit ettiğimiz en güncel ve çıplak rakamlara bakalım. Efsanevi yatırımcı Warren Buffett’ın o meşhur sözünü hatırlamanın tam vaktidir: “Sular çekildiğinde kimin çıplak yüzdüğünü anlarsınız.”

Ucuz para suları çekildi ve bizim sanayicimizin sahil şeridinde tamamen çıplak olduğu ortaya çıktı.

Birinci kanca: TCMB verilerine göre Mayıs 2026 itibarıyla TÜFE Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru 105,55 seviyesine tırmandı. (Kaynak: TCMB EVDS Veri Tabanı, Haziran 2026).

Bu ne anlama geliyor? Sadece iki yıl önce (2024’te) bu endeks 60’lı seviyelerde sürünüyordu. Yani Türk Lirası o dönemde tarihinin en değersiz, en “ucuz” günlerini yaşıyordu. Endeksin 100 eşiğini aşarak 105,55’e dayanması, liranın enflasyon karşısında reel olarak muazzam bir değer kazandığını kanıtlıyor. Ekonomi yönetimi, enflasyonun belini kırmak için liranın değerlenmesine bilinçli olarak göz yumuyor. Yabancı alıcı için Türkiye tepsisi artık kapandı.

İkinci kanca: Türkiye’de asgari ücretin işverene taban maliyeti kur 46,11 liraya dayanmasına rağmen 500 doları aşmış durumda. Mısır’da ise güncel asgari ücret sadece 130 dolarlar civarında sürünüyor. (Kaynak: Küresel Asgari Ücret Endeksleri, 2026).

Bu ne anlama geliyor? Küresel sermayenin ve tedarik zincirlerinin vatana millete sadakati yoktur, onlar sadece Excel tablolarına bakarlar. Bir işçinin maliyeti Türkiye’de 500 dolar, Mısır’da 130 dolar ise ve üretilen malın niteliği arasında bir fark yoksa, siparişler anında sınır ötesine akar. Türk sanayicisinin “Biz Avrupa’ya coğrafi olarak yakınız” masalı, aradaki 370 dolarlık uçurumu kapatmaya yetmiyor.

Üçüncü kanca: İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verisi, Mayıs 2026’da 49,8 seviyesinde açıklandı. Endeks uzun süredir 50 eşiğinin altında boğuluyor. (Kaynak: İSO İmalat PMI Raporu, Haziran 2026).

Bu ne anlama geliyor? Endeks 50’nin altındaysa üretim daralıyor demektir. Manşet veri 49,8 ile sınıra yaklaşmış gibi görünse de, asıl kanama “Yeni İhracat Siparişleri” alt kalemlerinde yatıyor. Dünya ekonomisi durgunluktan çıkmaya çalışırken, Türk ihracatçısı küresel talepten pay alamıyor. Müşteri, Türk şirketlerinin verdiği fiyat tekliflerini aşırı pahalı bularak reddediyor.

Hastanın ateşi düşmüyor, çünkü mevcut teşhisle bu hastanın iyileşme ihtimali kalmadı.

Borsa İstanbul Vakası: XTEKS’in Çöküşü

Rakamların soğukluğunu Borsa İstanbul’daki (BIST) somut hisse fiyatlamalarına çevirelim. “Satışlarının büyük kısmı döviz olan şirketler her zaman kazandırır” şeklindeki ezberci borsa aklı nasıl paramparça oldu?

BIST Tekstil Endeksi (XTEKS), son iki yılda piyasanın en dramatik kanamalarından birini yaşadı. Endeksteki hisselerin reel getirisi, enflasyonun ve risksiz faizin fersah fersah gerisinde kaldı. Sadece fiyat hareketi değil, şirketlerin temel faaliyet hikayeleri çatırdıyor.

2026’nın ilk çeyrek bilançolarına baktığınızda, birçoğunun brüt kâr marjlarında bıçak gibi kesilmeler görüyorsunuz. Nakit üretemeyen, faaliyetinden zarar eden bu şirketler, maaşları ödeyebilmek için bankaların ticari kredi faizlerine boyun eğiyor. Grup 2 (Yakın İzleme) kredilerindeki artışın en yoğun olduğu sektörler tekstil ve düşük katma değerli metal eşya sektörü.

Büyük kurumsal aktörlerin hamleleri her şeyi özetliyor.

Türkiye’nin köklü hazır giyim ve iplik devleri, kapasitelerini Anadolu’da artırmak yerine Mısır’a, Kuzey Afrika’ya veya Balkanlar’a taşıdıklarını KAP bildirimleriyle duyuruyorlar. Mısır’daki ucuz işgücü, ucuz enerji ve sıfır gümrük avantajları, Türk patronları kendi ülkelerinden göç etmeye zorluyor.

Yatırımcının burada çıkarması gereken çok sert bir ders var.

Bir şirketin döviz kazanıyor olması, onu asla otomatik bir güvenli liman yapmaz. Eğer o şirket, ürettiği malı dünya pazarına sadece “ucuz olduğu için” satabiliyorsa ve o ucuzluk yalnızca Türk işçisinin sefaletinden kaynaklanıyorsa, makroekonomik rüzgar tersine döndüğünde o şirket savunmasız bir ava dönüşür. Çadır yırtıldığında içeride yatanların büyük kısmının zombi olduğu gün yüzüne çıkar.

Plaza Anlaşması ve Çin’in Sessiz Devrimi

Bizim bugün yaşadığımız panik ve acıyı, dünya tarihi daha önce iki büyük kırılmayla yaşadı. Sanayicimiz sürekli “Kur artmazsa fabrikaları kapatırız” diye devlete şantaj yaparken, benchmark kabul ettiğimiz ülkelerin bu krizleri nasıl bir evrime dönüştürdüğüne bakmak zorundayız.

İlk büyük ayna Japonya’dır.

1985 yılında ABD’nin ağır siyasi baskısıyla meşhur Plaza Anlaşması imzalandı. Anlaşmanın tek bir amacı vardı: Japon Yeni’ni değerlemek. Sadece iki yıl içinde Yen, Dolar karşısında %50’den fazla değer kazandı. O dönemin Japon ihracat devleri (Toyota, Honda, Panasonic) kelimenin tam anlamıyla şoka girdi. Dış pazarda ürünleri bir gecede yarı yarıya pahalanmıştı.

Peki Japon patronlar ne yaptı? Hükümetin kapısına dayanıp “Yen’i tekrar değersizleştirin, yoksa işçileri kovarız” mı dediler? Hayır.

Japonya, bu acımasız kur şokunu bir “Endüstriyel Darwinizm” süreci olarak kullandı. Düşük katma değerli, ucuz işgücüne dayalı montaj hatlarını Güneydoğu Asya’ya postaladılar. Ülke içindeki fabrikalarda ise tarihin gördüğü en şiddetli otomasyon, robotik ve Ar-Ge devrimini ateşlediler.

Değerli para onları öldürmedi; onları dünyanın tartışmasız yüksek teknoloji merkezine dönüştürdü. Kaliteyi öyle bir seviyeye çektiler ki, Avrupalı ve Amerikalı tüketici “Pahalı da olsa Japon malı bozulmaz” diyerek o faturayı ödemeye razı oldu. Fiyat belirleme gücünü tamamen ellerine aldılar.

İkinci ayna, 2010 sonrası Çin’in uyguladığı stratejidir.

Çin ekonomisi büyüyüp zenginleştikçe, milyonlarca Çinli işçinin maliyeti dolar bazında yukarı fırladı. Batı medyası “Çin’in ucuz işgücü avantajı bitiyor, Çin çökecek” diye yazıyordu. Ancak Çin devleti, tekstil, plastik oyuncak ve basit montaj sanayisini bilinçli olarak Vietnam, Bangladeş ve Kamboçya’ya terk etti. Bu sektörleri kurtarmak için devleti zarara sokmadı.

Oradan boşa çıkan devasa sermayeyi nereye yönlendirdiler? Güneş panellerine, elektrikli araç (EV) teknolojilerine ve dünyanın en büyük batarya fabrikalarına. Bugün Avrupa, Çin’in elektrikli arabalarıyla rekabet edemediği için çaresizce gümrük duvarları örüyor.

Türkiye’nin dramatik farkı tam da bu kırılma anında yatıyor.

Japonya ve Çin “değerli para ve pahalı işçi” dönemini bir üst lige sıçrama tahtası olarak kullanırken; Türkiye’de iş dünyası, iş modelini değiştirmek yerine devlete “İşçiyi enflasyonla ez, paramızı pula çevir, oksijen çadırını geri ver” baskısı yapıyor. Bu stratejik vizyonsuzluk, Türk borsa yatırımcısının önündeki en büyük sistemik risktir.

Dolar Kuru Enflasyon Kadar Artmazsa Ne Olur?

Dolar kuru enflasyon kadar artmazsa, işletmelerin yerel para cinsinden ödediği enerji, işçilik ve hammadde maliyetleri dolar cinsinden tırmanışa geçer. Rekabetini sadece ucuz fiyata bağlayan sanayiciler fabrikalarını kapatma noktasına gelir, istihdam kayıpları başlar ve ekonomi verimsiz şirketleri tasfiye eden sancılı bir yeniden dengelenme sürecine girer.

Peki ama sanayicinin bu feryadı baştan aşağı yersiz mi? Şeytanın avukatlığını yapmak ve gerçeğin o karanlık sokağına da girmek zorundayız.

TİM ve İSO yöneticilerinin elinde çok ağır ve inkar edilemez bir kart var: İstihdam.

Gerçekten de son bir yılda sadece tekstil ve hazır giyim sektöründe yüz binlerce kişi işini kaybetti. Kapasite kullanım oranları %70’lerin altına sarkmış durumda. Fabrikalarda vardiyalar düşürülüyor. Sanayici haklı olarak diyor ki: “Eğer kuru serbest bırakmazsanız, bu fabrikalar tamamen kapanır ve milyonlarca vasıfsız işçi sokağa dökülür. Bu işin sonu derin bir sosyal krizdir.”

Bu argümanı ciddiye almak zorundayız. Ancak bu tezin kendi içinde ölümcül bir çelişkisi var.

Sanayicinin talep ettiği “rekabetçi kur”, maliyetleri yüksek enflasyon yoluyla tüm topluma, yani 85 milyona ödetmek anlamına gelir. Eğer kur yarın enflasyonu yakalamak için fırlarsa, maliyetler tekrar yukarı itilecek, iğneden ipliğe her şeye zam gelecek, işçi iki ay sonra tekrar maaş zammı isteyecek ve ekonomi o bitmeyen hiperenflasyon cehennemine geri dönecektir.

Birkaç bin ihracatçı şirketin kâr marjını korumak için, bütün bir ülkenin satın alma gücünü sürekli olarak yok etmek bir ekonomi modeli değildir. Bu, sessiz ve acımasız bir servet transferidir.

Eğer bir şirket verimsiz olduğu için batıyorsa, bırakın batsın. Kapitalizmin ekosisteminde ölü ağaçların çürümesi gerekir ki, ormandaki yeni fidanlara güneş ışığı ve sermaye ulaşabilsin. Oksijen çadırı sonsuza kadar açık kalamaz.

Yatırımcı Ne Yapmalı: 4 Kural

Bu acımasız makroekonomik röntgenin altında, portföyünü yönetmeye çalışan hisse senedi yatırımcısı için pratik karşılık nedir?

Önümüzdeki 12-18 aylık zorlu süreçte hangi filtreleri kullanmalı, hangi hisselerden koşarak kaçmalısınız? İşte hayatta kalmanın dört temel kuralı:

• Fiyat Belirleme Gücünü (Pricing Power) Test Edin: Bir ihracatçı hissesi incelerken bilançoya değil, önce ürüne bakın. Bu şirket ürününün döviz fiyatına %10 zam yaparsa müşterisi kaçar mı? Eğer şirket markalı otomotiv yan sanayisi, lisanslı yazılım veya özel nitelikli kimyevi madde üretiyorsa, maliyeti müşteriye yansıtabilir. Ancak standart iplik veya fason tişört üretiyorsa, müşteri anında kaçar. Fiyat gücü olmayan şirket, enflasyonun kölesidir.

• Net Borç / FAVÖK Tuzağına Düşmeyin: İhracatçı olup aynı zamanda işletme sermayesini çevirmek için bankalara yoğun borçlu olan şirketler, faiz sarmalında ilk boğulacak zombilerdir. Ticari kredi çevirme maliyeti (%50+) faaliyet kârını yutar. Kasası nakit dolu olan, işletme sermayesi döngüsü güçlü ihracatçılar bu dönemi sadece sıyrıklarla atlatır.

• Fason Üretimden Marka Sahipliğine Geçiş: İhracatının tamamı “White Label” (başkası adına fason) olan şirketlerin dönemi Türkiye için resmen kapandı. Ancak kendi markasıyla perakende ihracatı yapan, yurt dışında kendi mağazalarını açan ve son tüketiciye doğrudan dokunan şirketler bu daralmadan pozitif ayrışacaktır.

• Küresel Göçü Rasyonel Yönetenleri Bulun: Şirketiniz, kapasitesinin bir kısmını inatlaşmadan Mısır’a, Romanya’ya veya Kuzey Afrika’ya kaydırıyorsa, bu kötü bir haber değil, aksine rasyonel bir yönetim zekasıdır. Oksijen çadırı için devlete ağlamak yerine, küresel oyunun kurallarına uyum sağlayan yönetimleri portföyünüzde ödüllendirin.

Otoritenin Sesi

Dünyanın en saygın ekonomistlerinden Prof. Dr. Daron Acemoğlu’nun bu konudaki net tespiti, aslında her sanayicinin duvarına asılmalıdır:

“Kurla rekabet edilmez, verimlilikle rekabet edilir. Türkiye ucuz işgücüne dayalı büyüme stratejisiyle orta gelir tuzağına kendi kendini hapsetti.”

İşte o orta gelir tuzağının duvarlarına şu an hızla çarpıyoruz. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın enflasyon raporu sunumlarındaki kararlı duruşu da devletin bu gerçeği nihayet kabullendiğini gösteriyor. Karahan’ın “Dezenflasyon sürecinde Türk Lirası’nın reel olarak değerlenmesi beklediğimiz ve istediğimiz bir durumdur” sözü, sanayiciye verilen “Eski düzene dönüş yok, başınızın çaresine bakın” mesajının resmi ilanıdır.

Oksijen Çadırından Gerçek Dünyaya

Türkiye ekonomisinin son yılları, ağır ağrı kesicilerle ayakta tutulan, gerçek hastalıkların teşhisinden korkulan karanlık bir dönem oldu. Değersiz Türk Lirası, bizim endüstriyel tembelliğimizin, teknoloji üretemeyişimizin ve operasyonel verimsizliğimizin üstünü kalın bir battaniye gibi örtüyordu.

Şimdi o battaniye çekiliyor.

Oksijen çadırı bir daha kurulmamak üzere söküldü.

Bundan sonra yaşanacaklar kısa vadede son derece acı verici olacak. Borsa İstanbul’da yıllarca övülen, aracı kurum raporlarında yere göğe sığdırılamayan bazı sanayi devlerinin bilançolarında ağır kanamalar göreceğiz. Kapanan fabrikalar, işten çıkarmalar ve borç yapılandırmaları manşetlerden düşmeyecek.

Ancak bu bir yıkım değil, çok gecikmiş bir arınma sürecidir.

Gerçek nefesini verimlilikle, teknolojiyle ve marka değeriyle alan şirketler bu enkazın içinden küllerinden doğarak çıkacak. Sadece “Asgari ücret düşük kalsın, kur fırlasın ki biz kâr edelim” diyenler ise tarihin tozlu sayfalarına karışacak.

Önümüzdeki aylarda kendinize sormanız gereken tek bir kilit soru var: Sizin portföyünüzdeki şirket, oksijen çadırı için ağlayan bir hasta mı, yoksa gerçek dünyada kendi ciğerleriyle nefes almayı öğrenen bir savaşçı mı?

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ) Bloğu

Soru 1: Dolar kuru enflasyon kadar artmazsa sanayiyi nasıl etkiler?
Cevap: Dolar kurunun enflasyonun gerisinde kalması durumunda sanayicinin yurt içindeki üretim maliyetleri döviz bazında yükselir. Dış pazarda ürünlerine zam yapma gücü (pricing power) olmayan şirketler rekabet edemez, kâr marjları erir ve siparişler Mısır veya Bangladeş gibi ucuz işgücü olan ülkelere kayar.

Soru 2: TL’nin reel değerlenmesi ne anlama geliyor?
Cevap: Türk Lirası’nın reel değerlenmesi, döviz kurundaki nominal artışın yurt içindeki enflasyon oranından daha düşük olmasıdır. Tabelada kur artıyor gibi görünse de, liranın satın alma gücü paritesi yabancı paralara karşı güçlenir. Bu durum enflasyonu düşürürken düşük katma değerli ihracatı baltalar.

Soru 3: BIST ihracatçı şirket hisseleri satılmalı mı?
Cevap: İhracat yapan her şirket aynı risk grubunda değildir. Borcu yüksek ve sadece fason üretim yapan şirketler ciddi risk altındayken, kasası nakit dolu olan, markalı ihracat yapan ve maliyet artışını yabancı müşteriye yansıtabilen fiyat belirleme gücüne sahip şirketler bu süreçten güçlenerek çıkar.

Soru 4: Türkiye’de asgari ücretin dolar bazında artması ihracatı neden düşürüyor?
Cevap: Küresel markalar tedarik zincirlerini tamamen maliyet odaklı yönetir. Türkiye’de bir asgari ücretlinin işverene taban maliyeti 500 doları aşarken rakip ülkelerde bu rakam 130 dolar seviyesindedir. Üretilen mal fason ve düşük teknolojiliyse, yabancı müşteri aradaki farkı ödemez ve siparişi ucuz ülkeye verir.

Soru 5: Şirketlerde fiyat belirleme gücü (pricing power) neden önemlidir?
Cevap: Fiyat belirleme gücü, bir şirketin maliyetleri arttığında müşteri kaybetmeden ürün fiyatlarına zam yapabilme yeteneğidir. Enflasyonist dönemlerde ve kur şoklarında, patentli teknoloji veya güçlü bir marka sahibi şirketler hayatta kalırken, fiyat belirleme gücü olmayanlar kâr marjlarını kendi sermayelerinden yakarlar.

Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan analiz, veri ve yorumlar kesinlikle yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Piyasalar sürekli değişir ve her yatırım kararı bireysel risk toleransınıza göre sizin sorumluluğunuzdadır. Karar almadan önce mutlaka profesyonel danışman görüşü alınız.