İçeriğe geç
8 Kasım 2026 @etrefinans
TUPRS 2026/09 17 dk

Tüpraş (TUPRS) 2026/9 Bilanço Analizi: 180 Milyar TL Nakit Akışı

Tüpraş 2026 yılı dokuz aylık bilanço analiz kapağı. Kobalt mavi zemin üzerinde dikey kesilmiş ham petrol varilinin içinden yükselen rafineri damıtma kulesi kolajı.

Tüpraş için 2026 yılının ilk dokuz ayı, küresel rafineri marjlarındaki tarihi yükselişle operasyonel kârın ve nakit üretiminin rekor kırdığı bir dönem oldu. Şirket bu dönemde 121,30 milyar TL net kâr açıkladı ve Etre temel analiz modelimizden 88 puan aldı. Bu güçlü tablonun arkasındaki en kritik iki etken, varil başına 20 doları aşan net rafineri marjı ve tedarikçi finansmanıyla desteklenen 179,75 milyar TL serbest nakit akışıdır. TUPRS 2026/9 bilanço verileri, şirketin borçsuz yapısını pekiştirirken kasadaki net nakdi de benzeri görülmemiş bir düzeye taşıdı.

Bir bakışta

  • Şirket ve Kod: Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TUPRS)
  • İncelenen Dönem: 2026/9 (1 Ocak – 30 Eylül 2026, Konsolide, TMS 29)
  • Hasılat ve Reel Değişim: 1.174,10 milyar TL (Geçen yılın aynı dönemine göre reel yüzde 51,2 artış)
  • Net Kâr ve FAVÖK Marjı: 121,30 milyar TL net kâr, yüzde 14,0 FAVÖK marjı
  • Net Nakit: 160,98 milyar TL (Bloke mevduatlar düşülmüş net nakit pozisyonu)
  • Ana Ortaklar ve Pazar: Enerji Yatırımları A.Ş. yüzde 46,40, Halka Açık yüzde 49,68, BIST Yıldız Pazar
  • Etre Skoru: 88 / 100 (Bilanço sağlamlığı, nakit üretimi ve kârlılık kalitesi)

Dört Rafineride Petrolün Yolculuğu ve Şirketin Gelir Mekanizması

Tüpraş, Türkiye’nin ham petrol rafinaj sektöründeki tek sanayi üreticisidir. Kocaeli (İzmit), İzmir (Aliağa), Kırıkkale ve Batman’da bulunan 4 rafinerisinde yıllık toplam 30 milyon tonluk ham petrol işleme kapasitesine sahiptir. İthal edilen ve yurt içinden temin edilen ağır ve hafif ham petrol türleri bu tesislerde işlenerek motorin, jet yakıtı, benzin, LPG, asfalt ve nafta gibi katma değerli petrol ürünlerine dönüştürülür. Şirketin 2026 yılının ilk dokuz ayında toplam şarj miktarı 22,23 milyon ton olurken, beyaz ürün verimi yüzde 82,7 seviyesinde gerçekleşti.

Şirketin gelir akışı iki ana faaliyet kolundan beslenir:

  • Rafinaj Segmenti: Dokuz aylık dönemde 1.167,46 milyar TL hasılat üreterek konsolide gelirlerin yüzde 99,43’ünü oluşturdu. Ürün satış fiyatları, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca İtalya merkezli Akdeniz ürün piyasası fiyatları ve günlük ABD Doları kuru üzerinden belirlenir. Satışların yüzde 84,5’i başta yüzde 41,67 pay sahibi olduğu OPET olmak üzere dağıtım şirketlerine ve sanayi kuruluşlarına yurt içinde satılırken, kalan kısım ihraç edilir.
  • Elektrik Üretim Segmenti: Bağlı ortaklık Entek Elektrik üzerinden yürütülen bu faaliyet kolu, dokuz ayda 6,64 milyar TL hasılat sağladı. 413 MW sıfır karbonlu ve 137 MW doğal gaz olmak üzere toplam 550 MW kurulu güce sahip olan Entek, toptan elektrik piyasasında satış yapar.

Üretilen akaryakıtın rafineriden son kullanıcıya ulaşması entegre bir lojistik ağıyla tamamlanır. Londra merkezli Tupras Trading ham petrol alımlarını ve türev hedge işlemlerini yürütürken, 18 aktif tankeri ve yeni teslim alınan Aframax gemisiyle Ditaş deniz taşımacılığını, Körfez Ulaştırma ise demiryolu taşımacılığını üstlenir. Rafinaj kârı ham petrol maliyeti ile rafine ürün fiyatı arasındaki farktan (crack marjı) oluşur ve döviz cinsinden belirlenen bu fiyatlama mekanizması şirkete doğal bir gelir koruması sağlar.

Tüpraş’ın Ortaklık Yapısı, Yönetim Dengesi ve Stratejik C Grubu Payı

Tüpraş’ın kontrol yapısı, Koç Topluluğu ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın sahip olduğu imtiyaz dengesi üzerine kuruludur. Şirket sermayesinin yarısından fazlası doğrudan ve dolaylı olarak Koç Grubu şirketlerinin kontrolündedir.

GöstergeŞirket Verisi
Tam Ticari UnvanTürkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.
Borsa Kodu ve PazarTUPRS, BIST Yıldız Pazar
Ana Ortaklar ve PaylarıEnerji Yatırımları A.Ş. (%46,40), Koç Holding A.Ş. (%3,70), Diğer Koç Grubu (%0,22)
Nihai Kontrol Eden TarafKoç Ailesi ve Koç Holding A.Ş.
Fiili Dolaşım Oranı%49,04 (Kayıtlı halka açık kısım %49,68)
İmtiyazlı PaylarÖzelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait 1 adet C Grubu imtiyazlı hisse
Yönetim Kurulu Başkanı / Genel MüdürM. Ömer Koç / İbrahim Yelmenoğlu
Endeks ÜyelikleriBIST 30, BIST 100, BIST Sürdürülebilirlik 25, BIST Temettü 25, BIST Katılım
Veri Tarihi30 Eylül 2026 (Mali Tablo Açıklanma: 6 Kasım 2026)

Ortaklık yapısındaki en önemli kurumsal denge, devlet adına Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın elinde bulunan C grubu imtiyazlı hissedir. Bu pay şirkete yönetim kurulunda bir üye atama hakkı verirken, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin akaryakıt ihtiyacının karşılanmasını etkileyebilecek her türlü stratejik kararda veto yetkisi tanır.

Koç Holding, Mart 2026’da gerçekleştirdiği yüzde 2,08’lik satışın ardından, 7 Eylül 2026 tarihinde kurumsal yatırımcılara hızlandırılmış talep toplama yöntemiyle 16.019.979 TL nominal değerli ek pay satışı gerçekleştirdi. Bu işlemle Koç Holding’in doğrudan payı yüzde 3,70 seviyesine inse de Enerji Yatırımları A.Ş. ile birlikte toplam grup payı yüzde 50,10 seviyesinde kalarak yönetim hâkimiyeti eksiksiz korundu. Şirket hakkında son 10 yılda pay sahipliğini zedeleyecek veya operasyonları kilitleyecek kesinleşmiş bir ceza ya da kısıtlayıcı yargı kararı bulunmamaktadır.

Jeopolitik Riskler, 20 Doları Aşan Rafineri Marjı ve Faaliyet Kârı

2026 yılının üçüncü çeyreğinde küresel enerji jeopolitiği, rafineri kârlılıklarını belirleyen ana etken oldu. Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz lojistik hatlarındaki güvenlik riskleri, Rusya’nın rafine ürün ihracatına getirdiği kısıtlamalar ve yaz aylarında güçlü seyreden küresel havacılık talebi, motorin ve jet yakıtı ürün marjlarını tarihi rekor seviyelere taşıdı. Dated Brent ham petrol fiyatı çeyrek içinde 68 dolar ile 132 dolar arasında son derece geniş bir bantta dalgalandı.

Şirket yönetimi bu konjonktürün etkisiyle 2026 yılı net rafineri marjı beklentisini yukarı yönlü revize etti. Yılın başında varil başına 6-7 ABD doları olarak hedeflenen marj, altı aylık sonuçlarda 13-15 dolara, dokuz aylık finansal raporla birlikte ise 20-22 ABD doları seviyesine yükseltildi. Bu operasyonel kaldıraç gelir tablosuna doğrudan yansıdı:

  • Konsolide Hasılat: TMS 29 enflasyon muhasebesi düzeltmelerine göre 1.174,10 milyar TL’ye ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre reel olarak yüzde 51,2 arttı.
  • Brüt Kâr: Rafineri marjlarındaki patlama sayesinde geçen yılki 75,02 milyar TL seviyesinden reel yüzde 143,5 artışla 182,67 milyar TL’ye tırmandı. Brüt kâr marjı yüzde 9,66’dan yüzde 15,56’ya genişledi.
  • Esas Faaliyet Kârı: Şirket 144,14 milyar TL faaliyet kârı elde etti ve faaliyet kâr marjını yüzde 5,00 seviyesinden yüzde 12,28’e çıkardı.
  • Dönem Net Kârı: Ana ortaklık net dönem kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 28,31 milyar TL seviyesinden reel yüzde 328,5 artış göstererek 121,30 milyar TL oldu.

Kârlılığın bu denli sıçramasında ürün marjlarının rolünü doğru anlamak, şirketin gelecekteki operasyonel seyrini öngörebilmek açısından kritik önem taşır.

Ürün Crack Marjı Nedir ve Rafineri Kazancını Nasıl Belirler?

Yatırımcıların rafineri sektörü bilançolarını incelerken en sık karşılaştığı ve sadece ham petrol fiyatıyla karıştırdığı kavramların başında ürün marjı ya da teknik adıyla crack marjı gelir.

  • Nerede yer alır? Şirketin Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu’nun ikinci bölümünde yer alan Petrol Sektöründeki Gelişmeler başlığı altında ve ileriye dönük beklentiler kısmında açıklanır.
  • Nasıl işler? Crack marjı, rafinerinin satın aldığı bir varil ham petrolün maliyeti ile o petrolden damıtılarak üretilen benzin, motorin ve jet yakıtı gibi ürünlerin toptan satış fiyatı arasındaki farktır. Örneğin rafineri ham petrolü 80 dolara alıp içinden çıkan ürün sepetini ortalama 101 dolara sattığında, varil başına 21 dolarlık bir brüt aralık elde eder. Tüpraş yüksek dönüşüm kapasitesine sahip olduğu için ağır petrolleri işleyip daha değerli ürünlere çevirerek varil başına net marjını 20-22 dolar bandına kadar çekebilmiştir.
  • Tek başına neyi kanıtlamaz? Yüksek crack marjı şirketin sonsuza kadar bu hızda kâr üreteceğini kanıtlamaz. Bu marjlar tamamen küresel rafineri arz açıklarına, bölgesel jeopolitik çatışmalara ve mevsimsel lojistik darboğazlarına bağlıdır. Orta Doğu’daki tansiyonun düşmesi, yeni küresel rafinerilerin tam kapasiteye geçmesi veya küresel talep daralması durumunda marjlar hızla tarihsel ortalaması olan 6-8 dolar seviyesine gerileyebilir.

Tedarikçi Finansmanı ve 180 Milyar TL’ye Ulaşan Serbest Nakit Akışı

Tüpraş’ın 2026/9 döneminde ortaya koyduğu en çarpıcı finansal başarı muhasebe kârının da çok üzerine çıkan nakit üretimidir. Konsolide işletme faaliyetlerinden sağlanan nakit akışı, geçen yılın aynı dönemindeki 63,77 milyar TL seviyesinden reel yüzde 223,5 artışla 206,29 milyar TL’ye fırladı. Bu tutardan 26,35 milyar TL’lik maddi ve maddi olmayan duran varlık alımı (yatırım harcaması) ile 186,52 milyon TL’lik kiralama ödemesi düşüldüğünde, kira düzeltilmiş serbest nakit akışı (FCF) tam 179,75 milyar TL olarak gerçekleşti.

Nakit akışının kâra oranı yüzde 148 seviyesine ulaştı. Kasaya giren bu devasa nakdin kaynakları ve sürdürülebilirlik kalitesi incelendiğinde şu dinamikler öne çıkar:

  • İşletme Sermayesi Desteği: İşletme sermayesi hareketleri faaliyet nakdine 26,19 milyar TL net katkı sağladı. Alacaklar için 62,56 milyar TL ve stoklar için 26,30 milyar TL nakit bağlanmış olmasına rağmen, ticari borçlardaki 124,59 milyar TL’lik artış nakit akışını yukarı taşıdı.
  • Tedarikçi Vadelerinin Rolü: Ham petrol alımlarında sağlanan tedarikçi vadeleri sayesinde şirketin ticari borçları 131,17 milyar TL’den 255,54 milyar TL’ye tırmandı. Bu durum borç ödeme süresini 70 güne kadar uzatarak şirketin operasyonlarını kendi nakdi yerine tedarikçi kredisiyle fonlamasını sağladı.
  • Kalıcılık Ayrımı: Faaliyet nakdindeki 142,52 milyar TL’lik yıllık artışın yaklaşık 20 milyar TL’si tedarikçi borçlarının uzamasından kaynaklanan geçici bir işletme sermayesi katkısıdır. Kalan yaklaşık 122,5 milyar TL’lik kısım ise doğrudan 20 doların üzerindeki rafineri marjlarının sağladığı operasyonel nakittir. Petrol fiyatlarının sakinleştiği veya borç vadelerinin kısaldığı bir senaryoda işletme sermayesi katkısı tersine dönebilir.

Nakit akım tablosunu incelerken bilançoda nakit olarak görünen bazı kalemlerin serbestçe kullanılamayacağını da unutmamak gerekir.

Bilançodaki Gelir Payı Blokesi Nedir ve Neden Serbest Nakit Değildir?

Bilanço varlıklarında yer alan yüksek nakit rakamları incelenirken, bu tutarın ne kadarının şirket yönetimi tarafından serbestçe tasarruf edilebileceği dikkatle ayrıştırılmalıdır.

  • Nerede yer alır? Finansal durum tablosunun Dönen Varlıklar bölümünde, 5 numaralı Nakit ve Nakit Benzerleri dipnotunda ve karşılık olarak 13 numaralı Diğer Kısa Vadeli Yükümlülükler dipnotunda yer alır.
  • Nasıl işler? Petrol Piyasası Kanunu gereğince rafinericiler ulusal petrol stoku bulundurmakla yükümlüdür. Bu stokların finansman ve depolama maliyetlerini karşılamak amacıyla tüketicilere satılan akaryakıt üzerinden EPDK denetiminde bir “gelir payı” tahsil edilir. Tüpraş bu tutarı ayrı bir banka hesabında bloke olarak tutar ve nemalandırır. 30 Eylül 2026 itibarıyla bilançodaki nakit içinde 17,54 milyar TL tutarında bloke gelir payı bulunur ve kısa vadeli borçlarda aynı tutarda yükümlülük kaydı taşınır.
  • Tek başına neyi kanıtlamaz? Bilançoda hazır değerler kaleminin 255,50 milyar TL olması, şirketin hissedarlarına hemen bu tutarda temettü dağıtabileceğini veya bu parayla serbestçe yatırım yapabileceğini kanıtlamaz. Gelir payı ve türev işlemleri için ayrılan toplam 43,12 milyar TL’lik bloke mevduat düşülmeden yapılan likidite değerlendirmeleri şirketin serbest nakit gücünü olduğundan yüksek gösterebilir.

Kasada 161 Milyar TL Net Nakit ve Kur Hareketlerine Karşı Koruma Kalkanı

Operasyonel kârlılık ve serbest nakit akışı Tüpraş’ın finansal yapısını borçsuz bir pozisyona getirdi. Şirketin toplam finansal borçları 51,40 milyar TL düzeyindeyken, kasasındaki toplam hazır değerler 255,50 milyar TL’ye ulaştı.

Finansal borçların 10,44 milyar TL’si kısa vadeli, 40,96 milyar TL’si ise uzun vadeli kredilerden ve kiralama yükümlülüklerinden oluşur. Uzun vadeli borçlanmaların büyük kısmı SOFR artı yüzde 1,80 ve yüzde 2,25 gibi son derece düşük maliyetli sendikasyon ve murabaha kredileridir. Şirketin vadeli mevduatlarından elde ettiği getiri oranı TL mevduatta yüzde 38,6, ABD Doları mevduatta ise yüzde 4,2 seviyesindedir.

Borç ve likidite yapısındaki temel göstergeler şu şekildedir:

  • Net Nakit Pozisyonu: Brüt nakitten tüm finansal borçlar düşüldüğünde şirket 204,10 milyar TL net nakittedir. Yasal olarak bloke edilen gelir payı ve türev teminatları çıkarıldığında dahi şirketin elindeki net kullanılabilir nakit 160,98 milyar TL seviyesindedir.
  • Net Faiz Kalkanı: Şirket net nakitte olduğu için dokuz aylık dönemde 8,20 milyar TL faiz gideri ödemesine karşılık 31,22 milyar TL mevduat faiz geliri elde etti. Net 23,02 milyar TL faiz fazlası veren şirket, yüksek faiz ortamını nakit kazancına çevirdi.
  • Doğal Kur Kalkanı: Ham petrol alımları nedeniyle şirketin 218,55 milyar TL net yabancı para yükümlülüğü bulunur. Ancak rafinerideki 102,06 milyar TL’lik petrol stoku dolar cinsinden fiyatlandığı için doğal hedge sağlar ve bilanço dışı 102,11 milyar TL’lik döviz türevleriyle birlikte net döviz riski yalnızca 3,42 milyar TL (yaklaşık 70 milyon dolar) gibi sembolik bir seviyeye indirilir.

TUPRS Finansallarında Temel Göstergeler ve Uygulamalı Hesaplar

Tüpraş’ın finansal performansını, sermaye verimliliğini ve borç karşılama gücünü teyit etmek amacıyla dört temel gösterge hesaplanmıştır.

DuPont Analizi ile Özkaynak Kârlılığının Kaynağı: Yüzde 24,9

Bu analiz, şirketin dokuz aylık dönemde elde ettiği özkaynak getirisinin marj genişlemesinden mi, aktif kullanım hızından mı yoksa borç kaldıracından mı kaynaklandığını gösterir.

Net Kâr Marjı = 121.300.937 bin TL ÷ 1.174.095.037 bin TL = %10,33
Varlık Devir Hızı = 1.174.095.037 bin TL ÷ 854.003.541 bin TL = 1,37x
Özkaynak Çarpanı = 854.003.541 bin TL ÷ 487.763.080 bin TL = 1,75x
ROE (9 Aylık) = %10,33 x 1,37 x 1,75 = %24,87

Özkaynak kârlılığı geçen yılki yüzde 6,2 seviyesinden yüzde 24,9’a yükselmiştir ve yıllıklandırıldığında yüzde 33 seviyesini aşmaktadır. Bu sıçramanın ana kaynağı borçlanma değil, net kâr marjının yüzde 3,65’ten yüzde 10,33’e fırlamasıdır.

Yatırılan Sermaye Getirisi (ROIC): Yüzde 31,2

Bu ölçü, şirketin faaliyetlerine bağladığı borç ve özkaynak toplamıyla ne kadar net faaliyet kazancı ürettiğini ortaya koyar.

NOPAT = 144.136.621 bin TL x (1 – 0,2001) = 115.288.106 bin TL
Yatırılan Sermaye = 51.396.473 bin TL + 530.825.811 bin TL – 212.379.594 bin TL = 369.842.690 bin TL
ROIC (9 Aylık) = 115.288.106 bin TL ÷ 369.842.690 bin TL = %31,17

Yıllıklandırılmış ROIC yaklaşık yüzde 41,6 düzeyindedir. Tüpraş’ın yabancı para borçlanma maliyeti SOFR artı yüzde 1,80-2,25 seviyesindeyken, şirketin yüzde 31’i aşan sermaye getirisi elde etmesi yüksek ekonomik katma değer yaratıldığını belgeler.

İşletme Sermayesi Devir Süreleri ve Negatif Nakit Dönüşüm Döngüsü: -5,8 Gün

Bu hesaplama, şirketin hammadde alımından nihai ürünün nakde dönüşmesine kadar geçen net süreyi ve tedarikçi finansman gücünü gösterir.

Alacak Tahsil Süresi (DSO) = (96.640.217 bin TL ÷ 1.174.095.037 bin TL) x 273 gün = 22,5 gün
Stok Bekleme Süresi (DIO) = (90.581.510 bin TL ÷ 991.429.493 bin TL) x 273 gün = 24,9 gün
Borç Ödeme Süresi (DPO) = (193.355.315 bin TL ÷ 991.429.493 bin TL) x 273 gün = 53,2 gün
Nakit Dönüşüm Döngüsü (CCC) = 22,5 gün + 24,9 gün – 53,2 gün = -5,8 gün

Dönem sonundaki 255,54 milyar TL ticari borç üzerinden bakıldığında fiili borç ödeme süresi 70 güne kadar çıkmaktadır. Döngünün eksiye geçmesi, Tüpraş’ın operasyonel süreçlerinde dış finansmana ihtiyaç duymadan nakit üretebildiğine işaret eder.

Serbest Nakit Akışının Kâra Oranı: Yüzde 148,2

Bu oran, gelir tablosunda raporlanan muhasebe net kârının ne kadarının fiilen nakit olarak kasada kaldığını test eder.

Faaliyet Nakit Akışı = 206.291.017 bin TL
Yatırım Harcamaları (Capex) = -26.353.145 bin TL
Finansman Kira Ödemeleri = -186.515 bin TL
Kira Düzeltilmiş FCF = 179.751.357 bin TL
FCF ÷ Net Kâr = 179.751.357 bin TL ÷ 121.300.937 bin TL = 1,48x (%148,18)

Şirketin serbest nakit akışı net kârının 1,48 katıdır. Ödenen 8,70 milyar TL faiz gideri faaliyet nakdinin yalnızca yüzde 4,2’sini oluşturduğu için borç karşılama kapasitesi kusursuz seviyededir. Şirket net nakitte olduğu için net borcun serbest nakitle kapanma süresi sıfır yıldır.

Dönüşüm Yol Haritası: Propilen, SAF Havacılık Yakıtı ve Sıfır Karbon Enerji

Tüpraş ürettiği yüksek serbest nakit akışını geleneksel rafinajı dönüştürmek ve karbon ayak izini azaltmak amacıyla yatırıma yönlendirmektedir. Yılın ilk dokuz ayında modernizasyon ve enerji verimliliği projelerine toplam 531,5 milyon ABD doları yatırım harcaması yapılmış olup, yıl sonu harcama hedefi yaklaşık 700 milyon dolardır.

Şirketin yürüttüğü stratejik dönüşüm projeleri dört ana eksende ilerlemektedir:

  • Katma Değerli Kimyasallar (Propilen Projesi): İzmit ve İzmir rafinerilerinde toplam 270 milyon dolar yatırımla yıllık 180 bin ton propan/propilen üretim kapasitesi kurulmaktadır. Tesislerin 2027 yılında devreye alınması ve petrokimya hammadde pazarındaki payın artırılması hedeflenmektedir.
  • Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF): İzmir Rafinerisi’nde co-process yöntemiyle SAF üretimi için teknik altyapı tamamlandı. Türk Hava Yolları ve Pegasus ile imzalanan niyet anlaşmaları doğrultusunda havacılık sektörünün yeşil dönüşümüne yakıt sağlanması planlanmaktadır.
  • Sıfır Karbonlu Elektrik Portföyü: Kırıkkale Rafinerisi’ndeki hibrit GES projesinin 3. etabı Haziran 2026’da devreye alınarak kurulu güç 57,9 MW seviyesine ulaştı. Batman dahil rafineri içi santraller 64,9 MW kapasiteye çıkarken, Entek portföyü ile birlikte toplam sıfır karbonlu elektrik üretim kapasitesi 478,3 MW oldu.
  • Yeşil Hidrojen ve Girişim Sermayesi: 20 MW kapasiteli pilot elektrolizör kurulumuna yönelik temel mühendislik çalışmaları tamamlandı. Tupras Ventures aracılığıyla hidrojen membranları, termal enerji depolama ve karbon yakalama alanında faaliyet gösteren 7 küresel teknoloji girişimine doğrudan ortak olundu.

Sektörel Emsaller Arasında Değerleme Çarpanları ve Fiyatlama

Tüpraş’ın piyasa çarpanları Borsa İstanbul Kimya, Petrol ve Plastik sektöründeki diğer şirketlerle kıyaslandığında belirgin bir iskonto sergilemektedir. Şirketin 6 Kasım 2026 itibarıyla hisse fiyatı 337,50 TL, piyasa değeri ise 650,29 milyar TL seviyesindedir.

Aşağıdaki emsal tablosunda sektördeki başlıca üretici ve dağıtıcıların temel çarpanları yer almaktadır.

Borsa KoduŞirket UnvanıDönemF/KPD/DDFD/FAVÖKNet Borç / FAVÖK
TUPRSTürkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.2026/95,011,242,46-1,12
AYGAZAygaz A.Ş.2026/94,050,6411,230,85
PETKMPetkim Petrokimya Holding A.Ş.2026/9N/A0,5346,274,15
TRCASTurcas Petrol A.Ş.2026/98,560,59N/A-0,45
SASASASA Polyester Sanayi A.Ş.2026/9N/A0,3914,516,80

PETKM ve SASA son 12 ayda net zarar açıkladığı için tablodaki F/K çarpanları tanımsızdır (N/A).

Tüpraş 2,46 FD/FAVÖK ve 5,01 F/K çarpanı ile operasyonel kârlılığına kıyasla sektörün en düşük firma değeri çarpanına sahiptir. Petkim gibi petrokimya üreticilerinin döngüsel dipte olduğu ve zarar açıkladığı bir dönemde, Tüpraş rafinaj kârları ve net nakit pozisyonuyla pozitif yönde ayrışmıştır.

Şirketin kira düzeltilmiş serbest nakit akışının piyasa değerine oranı (FCF getirisi) yüzde 28 seviyesindedir. Çarpanların bu denli baskılı kalmasının temel nedeni, piyasanın 20-22 dolarlık rafineri marjlarını kalıcı görmemesi ve döngünün tepe noktasına ulaşıldığı endişesidir. Analist konsensüsünde yer alan 23 kurumun ortalama 12 aylık hedef fiyatı 392,50 TL olup yüzde 16,3 getiri potansiyeline işaret etmektedir.

Tüpraş İçin Uzun Vadeli Görünüm ve Düzenli Yatırımcının Takip Edeceği Göstergeler

Tüpraş’ın geçmiş verileri incelendiğinde, rafinaj sektörünün son derece sert döngülere sahip olduğu görülür. Şirket küresel kriz veya pandemi dönemlerinde marjların çökmesiyle zarar yazabilmekte, jeopolitik kriz ve arz kısıtı dönemlerinde ise bugün olduğu gibi olağanüstü nakit dağları inşa edebilmektedir. 2026 yılı dokuz aylık finansalları, döngünün zirve noktalarından birinin yaşandığına işaret etmektedir.

Uzun vadeli bir yatırım tezi açısından şirketin güçlü yönleri açıktır. Net borçsuzluk, 161 milyar TL’lik serbest nakit rezervi, güçlü temettü dağıtım kültürü (2026’da 33 milyar TL nakit kâr payı ödendi) ve Entek ile desteklenen dönüşüm vizyonu şirketin savunma hattını sağlam tutar. Ancak mevcut fiyatlama yüksek marjların 2027 ve sonrasında devam etmeyeceği varsayımını peşinen satın almaktadır. Düzenli birikim yapan veya uzun vadeli pozisyon alan yatırımcıların hisse fiyatındaki geri çekilmeleri otomatik bir alım fırsatı görmek yerine operasyonel göstergeleri izlemesi gerekir.

Tüpraş yatırımında takip edilecek üç kritik gösterge aşağıdaki gibidir.

Takip GöstergesiMevcut Durum (2026/9)Tezi Güçlendiren GelişmeTezi Zayıflatan Gelişme
Akdeniz Net Rafineri Marjı20-22 ABD doları/varil beklentisiOrta Doğu ve Kızıldeniz arz kısıtlarının sürmesi, marjın 15 dolar üzerinde kalmasıJeopolitik normalleşme ve küresel arz artışıyla marjın 8 doların altına inmesi
Tedarikçi Borçları ve Nakit Döngüsü255,54 milyar TL borç, -5,8 gün CCCTedarikçi vadelerinin korunması, faaliyet nakdinin kârı aşmaya devam etmesiVadelerin daralmasıyla işletme sermayesinin tersine dönüp nakit tüketmesi
Dönüşüm Yatırımları Takvimi531,5 milyon dolar Capex, Propilen ve GESPropilen tesisinin 2027’de devreye girmesi, SAF ve yenilenebilir kapasite artışıYatırım maliyetlerinin aşılması, projelerin gecikmesi ve serbest nakdin erimesi

Tüpraş 2026/9 Dönemi Temel Analiz Puanı

Tüpraş için yaptığımız bağımsız temel analiz çalışmasında şirketin genel puanı 100 üzerinden 88 olarak hesaplanmıştır. Puanın alt bileşenleri ve gerekçeleri aşağıda yer almaktadır.

Kategori ve BileşenPuanGerekçe
I. FİNANSAL DAYANIKLILIK24 / 25
1. Bilanço Sağlamlığı10 / 10160,98 milyar TL net nakit, -1,12 Net Borç/FAVÖK ve borçsuz bilanço yapısı.
2. Nakit Üretimi10 / 10179,75 milyar TL serbest nakit akışı, kârın 1,48 katı nakit üretimi.
3. Risk Profili4 / 5Doğal stok hedge’i ve türevlerle döviz riski sınırlı, ancak ham petrol oynaklığı sürüyor.
II. OPERASYONEL PERFORMANS22 / 25
1. Kârlılık Kalitesi9 / 10Reel net kâr yüzde 328 artışla 121,3 milyar TL, özkaynak kârlılığı yüzde 24,9 oldu.
2. Büyüme Kalitesi7 / 8Hasılat reel yüzde 51,2 büyüdü, kapasite kullanımı yüzde 98,8 ile tam kapasiteye yakın.
3. Operasyonel Verimlilik6 / 7Negatif nakit dönüşüm döngüsü (-5,8 gün) ve yüzde 82,7 beyaz ürün verimi sağlandı.
III. STRATEJİK KONUM VE RÜZGÂR19 / 20
1. Rekabetçi Konum ve Hendek8 / 8Türkiye’nin tek rafinerisi, Akdeniz çanağında lider Nelson karmaşıklığı ve altyapı.
2. Yönetim ve Sermaye Dağıtımı7 / 7Yıl içinde 33 milyar TL nakit temettü ödendi, marj beklentileri başarıyla yönetildi.
3. Sektörel Rüzgâr4 / 5Jeopolitik prim crack marjlarını zirveye taşıdı, ancak döngüsel tepe riski mevcut.
IV. DEĞERLEME VE GETİRİ23 / 30
1. Mutlak ve Göreli Değerleme10 / 125,01 F/K ve 2,46 FD/FAVÖK tarihsel ve küresel emsallerine göre belirgin iskontolu.
2. Fiyat-Kalite Dengesi (GARP)8 / 10Çok yüksek kârlılık ve devasa net nakde karşılık döngüsel zirve endişesi çarpanı baskılıyor.
3. Getiri-Risk Asimetrisi5 / 8Yüzde 28 FCF getirisi aşağı yönü korurken, marj normalleşmesi yukarı potansiyeli sınırlayabilir.
TOPLAM ETRE SKORU88 / 100Güçlü nakit akışı, rekor marjlar ve net nakit zenginliği ile üst düzey dayanıklılık.

Önceki Değerlendirmemiz: 2026/06 Beklentileri ve Dokuz Aylık Gerçekleşmeler

Tüpraş için yayımladığımız 2026/06 dönemi analizimizde şirkete 87 temel analiz puanı vermiştik. O dönemdeki temel okumamız, rafineri marjlarındaki toparlanmanın şirketi net nakit zengini yapacağı ve faaliyet nakdinin muhasebe kârını katlayacağı yönündeydi. Takip ettiğimiz üç göstergede dokuz aylık gerçekleşmeler beklentilerimizle tam uyumlu çıktı. Yönetimin yıl başında 6-7 dolar olan marj beklentisini 13-15 dolardan sonra dokuz aylıkta 20-22 dolara çekmesi kârlılığı öngörümüzün de üzerine taşıdı. İkinci taksit 13 milyar TL temettü ödenmesine rağmen kasadaki net nakdin 161 milyar TL’ye genişlemesi ve Entek öncülüğündeki yenilenebilir yatırımların sürmesi önceki tezimizi teyit etti. Sonuç olarak operasyonel seyir beklediğimiz gibi gelişti.

Sık Sorulan Sorular

Tüpraş ne iş yapar ve gelirini nasıl kazanır?

Tüpraş, Türkiye genelindeki 4 rafinerisinde ham petrolü işleyerek motorin, benzin, jet yakıtı ve asfalt gibi akaryakıt ürünlerine dönüştüren tek yerli üreticidir. Şirketin gelir modeli, ham petrol maliyeti ile Akdeniz piyasasında döviz bazında belirlenen nihai ürün satış fiyatları arasındaki farka yani rafineri marjına dayanır. Üretilen ürünler başta iştiraki OPET olmak üzere dağıtım şirketlerine, sanayi kuruluşlarına ve yurt dışı pazarlara toptan olarak satılır.

Tüpraş’ın ortaklık yapısında kontrol kimdedir ve devlete ait imtiyaz var mıdır?

Şirketin yönetim kontrolü doğrudan ve Enerji Yatırımları A.Ş. üzerinden sahip olduğu paylarla toplam yüzde 50,10 oranında Koç Topluluğu’ndadır. Halka açık kısım yüzde 49,68 seviyesindedir. Şirket sermayesinde ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait 1 adet C grubu imtiyazlı pay bulunur ve bu pay Türk Silahlı Kuvvetleri’nin akaryakıt ihtiyacını etkileyebilecek kararlarda devlete onay yetkisi tanır.

Tüpraş 2026 yılı dokuz aylık döneminde ne kadar kâr elde etti?

Tüpraş, 2026 yılının ilk dokuz ayında enflasyon düzeltmesi yapılmış verilerle 121,30 milyar TL ana ortaklık net dönem kârı açıkladı. Bu sonuç, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen 28,31 milyar TL kâra kıyasla reel olarak yüzde 328 oranında güçlü bir operasyonel kâr sıçramasına işaret etmektedir.

Şirketin borç durumu ve kasasındaki nakit miktarı ne seviyededir?

Tüpraş, 51,40 milyar TL tutarındaki toplam finansal borcuna karşılık kasasında 255,50 milyar TL hazır değer tutarak net nakit zengini bir konuma geçmiştir. Yasal olarak bloke edilen gelir payı ve türev teminatları düşüldüğünde dahi şirketin elinde 160,98 milyar TL net kullanılabilir nakit rezervi bulunmaktadır. Bu yapı sayesinde şirket borç riski taşımamakta ve yüksek faiz ortamında net faiz geliri yazmaktadır.

Tüpraş’ın mevcut finansal sonuçlarında öne çıkan ana risk nedir?

Kârlılığın ve nakit üretiminin zirve yapmasını sağlayan en önemli unsur, varil başına 20 dolar seviyesini aşan jeopolitik risk primli rafineri marjlarıdır. Küresel enerji hatlarında gerilimin düşmesi, yeni rafineri kapasitelerinin devreye girmesi veya küresel talep daralması durumunda bu marjların tarihsel ortalama olan 6 ila 8 dolar seviyelerine gerileme olasılığı en temel döngüsel risk faktörüdür.

Kaynaklar

  • Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. 1 Ocak – 30 Eylül 2026 Ara Hesap Dönemine Ait Özet Konsolide Finansal Tablolar ve Açıklayıcı Notlar, Kamuyu Aydınlatma Platformu, 6 Kasım 2026
  • Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. 1 Ocak – 30 Eylül 2026 Dönemi Yönetim Kurulu Ara Dönem Faaliyet Raporu, Kamuyu Aydınlatma Platformu, 6 Kasım 2026
  • Tüpraş Geleceğe Dönük Değerlendirmeler Bildirimi, Kamuyu Aydınlatma Platformu, 6 Kasım 2026
  • Tüpraş Pay Satışı ve Ortaklık Yapısı Değişikliği Bildirimi, Kamuyu Aydınlatma Platformu, 7 Eylül 2026
  • Borsa İstanbul Endeks Değişiklikleri ve Şirket Finansal İstatistik Bültenleri, 2026

Veri kesimi: 30 Eylül 2026, Fiyat tarihi: 6 Kasım 2026, Kaynak dönemi: 2026/9 Konsolide


Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir.

Kaynak: KAP · 2026/09 finansal raporu

İsmail Kara

İnşaat mühendisi ve Etre Finans'ın kurucusu. 2021'den beri Borsa İstanbul'da yatırım yapıyor; bilanço okuma, temel analiz ve portföy yönetimi üzerine yazıyor. Etre Finans'taki bilanço analizleri, şirketleri aynı ölçü ve aynı puanlama yöntemiyle karşılaştırılabilir hale getirmeyi amaçlıyor. Yazılar yatırım tavsiyesi değildir.

Bu yazarın tüm yazıları →

Bülten

Yeni dönem bilançoları yayına girdiğinde tek e-posta. Reklam yok, haftalık özet yok.

Yorumlar

Soru, düzeltme ve karşı okuma için burası. İlk yorumunuz onaydan geçer.

Yorum yazın

Yorumlar yatırım tavsiyesi değildir ve site adına bağlayıcı değildir. E-posta adresiniz yayınlanmaz.

En çok iki bağlantı ekleyebilirsiniz.

Yayınlanmaz. Yalnız yorumunuzu eşleştirmek için saklanır.

İlgili yazılar

Bölümün tamamı →